Adaçayı

adacayi

Adaçayı

Adaçayı Latincesi
Salviae officinalis, Selbeiblatt,

Adaçayı Diğer İsimleri
Tıbbiadaçayı, dişotu, acı elmaotu, meryemiyye, kutsal bitki.

Adaçayı İngilizcesi
Common Sage, Garden sage, Sage.

Adaçayı Fransızcası
Sauge Officinale.

Adaçayı Almancası
Echte salvei, Garten salvei.

Adaçayı İtalyancası
Salvia grande, Salvia officinale.

Adaçayı Tarihçesi
Salerne okulu bilim adamlarına göre; bahçesinde adaçayı yetişen insan niçin ölsün.
M.Ö. 2000 yılından beri kullanılan bitkidir.
Yunanlılara göre kutsal bitkidir.
Hippokrates, Plinius, Galenos, Pracelsus, Matthiolus, Kneipp adlı kişiler adaçayını tedavi amaçlı kullanmışlardır.

Adaçayı Kullanılan Kısımları
Yaprakları ve çiçekleri.

Adaçayı Özellikleri
Başlık biçiminde çiçek açarlar, otçu ve çalımsı bir bitkidir. Ilıman ve sıcak bölgelerde 500 çeşidi bulunabilir.
Kokulu bitkilerin en keskinidir.
Adaçayı çiçekleri genelde mor, kırmızı ve mavi renktedir.
Türüne göre değişir ama genelde karşılıklı dizili şekildedir.

Adaçayı Bileşimi
Acı madde, tanen, tuyon, sineol ile borneoldan oluşan uçucu yağ bulunur. Uçucu yağda tuyon sineol borneol pinen maddeleri mevcuttur.

Adaçayı Ve Mutfak – Adaçayının Baharat Olarak Kullanılması
Elle ufalanan yapraklarında inanılmaz lezzet vardır.
Balık, deniz ürünleri, sebze, mısır ekmeği, pidelerin lezzetini arttırır.
Ağır yemeklere konulması şiddetle önerilir. Çerezlere, sucuk ve salamlara da tat verir. Daha lezzetli olması için adaçayının yaprak kısımları kullanılması önerilir.
Çorba, söğüş, kaz eti, av eti, tonbalığı, sebze yemekleri ve ızgaralarda kullanılması da önerilir.
Adaçayının daha fazla koku vermesi için avuç içinde ufalanması uygundur.

Adaçyının Botanik Özelliği
Türkiye’de yetişmesi Batı Anadolu’nun her yöresinde yaygındır.
Yaprakları saplı, rengi; grimsi beyazdır.
Adaçayı dalları arasına böcek yumurtlamaması için mazı gibi veya küçükhindistan cevizi gibi yumrular vardır.

Adaçayı Aksi Tesirleri
Karaciğer iltihabı olanlarda ve yüksek tansiyonlulara günde 1 bardaktan fazlası yasaktır.
Erkeklerde cinsel gücü arttırabilir, kadınlarda cinsel gücü azaltabilir.
Adaçayı sütü azaltır.
Adaçayı kabızlık yapabilir.

Taze yapraklar ezilip lapa yapılarak yaranın üzerine sarıldığında iyileşme hızlanabilir.
Taze yapraklı adaçayı ya da toz haline getirilmişi, dişlere sürülürse sağlamlık ve beyazlık sağlayabilir.

Adaçayının yeşil renkte olanı da vardır. Yeşil renkte olan adaçayı bağ şeklindedir.

Adaçayında acıelma yağı (adaçayı) yağı elde edilir.

İnternetten Adaçayı Alıntı Yazıları

Adaçayı (Salvia officinalis), dişotu ve meryemiye adları ile de  tanınır. 30-70 cm boyunda olan bitkinin menekşe renkli çiçekleri halka dizilişlidir. Karşılıklı olan  beyaz keçeli yaprakları gümüş gibi parıldar ve acımtırak, ıtırlı bir koku yayarlar.

Bahçe adaçayı, güneşli bir yerde yetiştirilmelidir. Don olayına karşı duyarlı olduğu için, kış boyunca çam dalları ile örtülmesi doğru olur. Ülkemizde İzmir bölgesinde bahçe adaçayı yetiştirilmektedir.

Bir başka cins olan çayır adaçayı (Salvia pratensis -Salvia tribola), çayırlarda, bayırlarda ve meralarda yetişir. Çevresine ıtırlı hoş bir koku yayan mavi–menekşe renkli çiçeklerin pırıltısı uzaklardan seçilebilir.

Çayır Adaçayı (Anadolu adaçayı) batı ve güney-batı Anadolu’da bol olarak yetişmektedir. Anadolu adaçayından elma yağı veya acı elma yağı denilen yağ da üretilmektedir. Bu tür adaçayı da kimyasal yapı ve tedavi etkisi bakımından tıbbi (bahçe) adaçayına benzemektedir.

Adaçayı Toplama/Kurutma: Bitki yaprakları çiçeklenme öncesi, Mayıs-haziran aylarında toplanır. Etken maddelerinin doruğa ulaştığı öğlen saaTLerinde toplanan yapraklar, gölgeli ve havadar bir yerde kurumaya bırakılır. İyice kuruduktan sonra ince kıyılarak, hava almayan kaplarda saklanır.

Bu bitkinin çiçekleri, gargara ve adaçayı sirkesi yapmak için toplanır (bir avuç çiçek, doğal sirkenin içinde bir süre bekletilir) ve elde edilen sirke, uzunca bir süre hasta yatağından kalkamayan kişilere rahaTLatıcı ve canlandırıcı anlamda sürülerek, masaj yapılır. Yapraklar daha çiçeklenme başlamadan, mayıs ve haziranda toplanır. Bitki kuru ve güneşli günler boyunca, eterli yağlar oluşturduktan sonra, yapraklar öğlen güneşinde toplanır ve gölgede kurutulur.

Adaçayı Tarihçe
Adaçayı, çok eski çağlarda da ünlü bir şifalı bitki olarak tanınırdı. 13. Asırdan kalma bir dizede şöyle deniyor: “Eğer dikmişsen adaçayını bahçeye, ne gerek var ölmeye!”

Adaçayının eski çağlarda da ne büyük bir övgü ile anıldığını, çok eski bir şifalı bitki kitabı şöyle anlatıyor: “Kutsal Meryemana, Bebek İsa ile Herodes’un gazabından kaçmak zorunda kaldığında, kendisini saklamaları için, çayırdaki tüm çiçeklerden yardım istemiş, ama hiçbir çiçek ona yanıt vermemiş. İşte o zaman adaçayı eğilmiş ve Meryemana sığınacak bir yer bulmuş. Onun sık ve koruyucu yapraklarının arasına girerek Herodes’un askerlerinden saklanmış ve askerler onu görmeden geçip gitmişler.

Tehlike geçiştirildikten sonra, saklandığı yerden çıkan Meryemana, taTLı sesiyle adaçayına şöyle demiş: Bu andan sonra sonsuza dek insanların en çok sevdiği çiçek sen olacaksın. Seni, insanları tüm hastalıklardan koruyacak kadar güçlü kılıyorum. Bana yaptığın gibi, onları da ölümden kurtar!” İşte o zamandan beri adaçayı, insanları iyileştirmek ve onlara yardım etmek için her yıl yeniden çiçekleniyor.

Adaçayı, çok eski çağlarda da ünlü bir şifalı bitki olarak tanınırdı. 13. Asırdan kalma bir dizede şöyle deniyor: “Eğer dikmişsen adaçayını bahçeye, ne gerek var ölmeye!”   Adaçayının eski çağlarda da ne büyük bir övgü ile anıldığını, çok eski bir şifalı bitki kitabı şöyle anlatıyor: “Kutsal Meryemana, Bebek İsa ile Herodes’un gazabından  kaçmak zorunda kaldığında, kendisini saklamaları için, çayırdaki tüm çiçeklerden yardım istemiş, ama hiçbir çiçek ona yanıt vermemiş.

İşte o zaman adaçayı eğilmiş ve Meryemana sığınacak bir yer bulmuş. Onun sık ve koruyucu yapraklarının arasına girerek Herodes’un askerlerinden saklanmış ve askerler onu görmeden geçip gitmişler. Tehlike geçiştirildikten sonra, saklandığı yerden çıkan Meryemana, taTLı sesiyle adaçayına şöyle demiş: Bu andan sonra sonsuza dek insanların en çok sevdiği çiçek sen olacaksın. Seni, insanları tüm hastalıklardan koruyacak kadar güçlü kılıyorum. Bana yaptığın gibi, onları da ölümden kurtar!” İşte o zamandan beri adaçayı, insanları iyileştirmek ve onlara yardım etmek için her yıl yeniden çiçekleniyor.

Adaçayı Aksi Tesirleri; Adaçayının aşırı kullanımında kan basıncı (tansiyon) yükselebilir. Dölyatağı (Rahim) kaslarını uyardığı için, gebelik sürecinde kullanılmaz. Annelerin süt üretimini durdurur. Önerilen dozajlara uyulduğunda, bilinen başka bir yan etkisi yoktur.

 

Referanslar:
1-“Gesundheit aus der Apotheke Gottes” “Tanrı’nın Eczanesinden Sağlık”, Maria Treben,Anahtar Kitaplar Yay., Çev.: N.Eröztürk, 1994

2-Türkiye’de Bitkilerle Tedavi, Prof.Dr. Turhan Baytop, I.U Eczacılık Fak.,1984,İstanbul

3-“Bir Yudum Sağlık”, N.Eröztürk,Anahtar Kitaplar,2000
* * * * * * * * * * *

Ada çayı

Ada çayı 30-70 cm boyunda olan bitkinin menekşe renkli çiçekleri halka dizilişlidir. Karşılıklı olan beyaz keçeli yaprakları gümüş gibi parıldar ve acımtırak, ıtırlı bir koku yayarlar. Bahçe ada çayı, güneşli bir yerde yetiştirilmelidir. Don olayına karşı duyarlı olduğu için, kış boyunca çam dalları ile örtülmesi doğru olur.

Bir başka tür olan çayır adaçayı (Salvia pratensis), çayırlarda, bayırlarda ve meralarda yetişir. Çevresine ıtırlı hoş bir koku yayan mavi–menekşe renkli çiçeklerin pırıltısı uzaklardan seçilebilir. Çayır ada çayı (Anadolu adaçayı) batı ve güney-batı Anadolu’da bol olarak yetişmektedir.  Anadolu ada çayından “elma yağı” veya “acı elma yağı” denilen yağ da üretilmektedir. Bu tür adaçayı da kimyasal yapı ve tedavi etkisi bakımından tıbbi (bahçe) adaçayına benzemektedir.

Yorum Bırakın