|
Roger Bacon
Kimdir? (1225 - 1274)
Roger Bacon (1220 - 1292) İngiliz bilim adamı ve filozof.
"Deneysel bilim" yolunda çaba harcamış olan Bacon, çağdaş bilimin
deneysel yaklaşımının tarihsel bakımdan erken olgunlaşmış bir
temsilcisi olarak kabul edilir. İnsanın bilgisizliğinin nedenleri
üzerinde duran Bacon, otoriteye dayanmanın, geleneğin etkisinin,
önyargıların ve kişinin cehaletini saklayan sözde bilgeliğin, insanı
hakikate ulaşmaktan alıkoyduğunu söylemiştir.
Felsefenin görevinin insanı Tanrı'nın bilgisine götürmek ve O'nun
hizmetine koşmak olduğunu dile getiren Bacon, matematiğe özel bir
önem vermiş ve matematiği tüm bilimlerin anahtarı olarak kabul
etmiştir. Zamanının bilimiyle ahlakına yoğun eleştiriler yöneltmiş
olan Bacon, tümevarım ve tümdengelimden meydana geldiğini söylediği
bilimsel yöntem konusunda önemli katkılar yapmıştır.
Ek Bilgiler
Roger Bacon, ortaçağ ile çağdaş bilimadamlarının karışımı
sayılabilir. Fransiskan bir keşiş olan ve eğitimini Oxford ve
Paris’te sürdüren Bacon, kendisini özellikle matematik çalışmalarına
(bu dal bütün bilimlerin temeli olarak kabul edilir ve aritmetik,
geometri, astronomi ve müzik alanlarını da içerir) ve fizik
bilimlerine—bunlar arasında perspektif, simya, tarım, tıp, astroloji
ve sihir bulunmaktadır- adamıştır. Bunun yanı sıra Yunanca,
İbranice, Arapça ve Arami (Chaldean) dilleriyle ilgilenmektedir.
Bunların tanrıbilim ve felsefeden ayrılamaz olduğunu düşünmektedir.
Metafiziği, ilk nedenin bilimi olarak tanımlamaktadır. Bacon
düşüncelerini ansiklopedik bir çalışma olan Opus Majus’da
toplamıştır.
Bacon, bilginin iki yönteminin kanıtlama ve deneyim olduğunu
söylemektedir. “Deneyim olmadan hiçbir şey yeterince
bilinemeyecektir.” “Deneyim, iki katlıdır: Dışsal duyumlara bağlı
olan insan ya da felsefe ve içsel görünüm ya da tanrısal esinlenme.
Böylece, bilgi, yalnızca tinsel şeyler değil, aynı zamanda yapısal
konular ve felsefe bilimleridir” sonucuna ulaşılmaktadır. Böyle
içsel deneyim aracılığı bir esrime ya da gizemli bilgi konumuna
ulaşılır.
Bacon’un bilimsel tutumu, çağdaş bilimin ruhundan farklıdır. Bir
yığın fantastik idea ile boş inançlar bulunmaktadır: astroloji,
astronomi ile karışmıştır, büyü ile mekanik, simya ile kimya için de
aynı şeyler söylenebilmektedir; ve iki katlı deneyim öğretisi,
deneysel bilimlerin gelişimine zararlı olanaklılıkların tüm
çeşitlerine kapılarını açmaktadır; Bacon doğayı gözlemlemekte ve
çalışmalarını bu doğrultuda sürdürmektedir.
KAYNAK
Frank Thilly; Felsefenin Öyküsü; Yunan ve Ortaçağ Felsefesi; Çeviri:
İbrahim Şener; İzdüşüm Yayınları |
