|
Takiyüddin Efendi
16. yüzyılın en
önemli astronomlarından biridir. Devletten görev almak üzere
Kahire'den İstanbul'a gelmiş, matematik bilimindeki ustalığı
nedeniyle hoş karşılanıp Sultan'a tanıtılmış ve onun yüksek
yardımlarıyla rasathane hazırlanmıştır. Kurduğu rasathane o zaman
için dönemin en önemli astronomi aletleriyle donatılmıştır. Yapılan
gözlem, kullanılan araçlar ve çalışan astronomları ile son derece
önemli bir mekandır.
Takiyüddin'in en
önemli eseri Sidretü'l-Münteha'dır. Bu eserde güneş parametreleri üç
gözlem noktası yöntemi uygulanarak hesaplanmıştır. Takiyüddin, Tycho
Brahe ve Copernicus dışında dünyada bu yöntemi kullanan üçüncü
kişidir. Benzer sonuçlara ulaşmalarına rağmen, Takiyüddin'in güneş
parametreleri konusunda yaptığı hesaplamalar 16. yüzyılda en doğru
hesaplamalar olarak tarihe geçmiştir.
Takiyüddin,
eserlerinde "saatlerden" bir astronomik araç gibi bahsetmiştir. Bu
saatlerin en önemli özelliği dakik olarak, dakika ve saniyeyi
verebilmesidir. Avrupa'da dakika ve saniye bulunan bir saatin
yapılma tarihi ile Takiyüddin'in bu mekanizmadan bahsetmesi aynı
döneme rastlar.
Takiyüddin,
Haridetü'd-Dürer ve Feridetü'l-Fikr adlı küçük bir zic'inde ondalı
kesirleri kullanmış ve bu konu hakkında bilgi vermiştir. Bir başka
deyişle, ondalı kesirler Avrupa'da tanınmasından çok daha önce
Takiyüddin tarafından sadece tanıtılmamış, kullanılmıştır da. Bütün
bunlara bakarak, Takiyüddin'in, dünyada "ilk"leri gerçekleştiren
bilginlerden biri olduğu açıkça görülmektedir.
|
