Dalak Hastalığı

Sıtma, bulaşıcı hastalıklar, kansızlık sonrası dalak hastalanabilir.

Dalak
Karın boşluğunun solunda gözüken, midenin de arka tarafında bulunan dalak; eskimeye yüz tutmuş kırmızı kanları yok eder, ihtiyaç halinde yeni kırmızı kan hücreleri imalatı yapar.

Kansızlık, sıtma ve tifo gibi hastalıklar dalağı rahatsız edebilir, hasta edebilir.
Sebebi için doktora görünmek en iyisi.
Dalak Zafiyeti
Dalak Şişmesi
Dalak Büyümesi
Dalak Ağrısı
Diye, 4 çeşit hastalığa ayrılır

Dalak

dalak hastalıkları
Karın boşluğunun sol-unda, midenin arka tarafında bulunan dalak; eskimiş kırmızı kan hücrelerini yok eder, gerek-tiği zaman da yeni kırmızı kan hücreleri imal eder. Sıtma ve tifo gibi bulaşıcı hastalıklar veya kansızlık sonucu dalak hastalanabilir.
Dalak, karnın sol üst köşesinde diyaframanın hemen altında, vücudun arka kısmında, omurgaya yakın, 16 cm, uzunluğunda, 60 cm. eninde, 4 cm. kalınlığında bir organdır. Dalak dokusu beyaz ve kırmızı pulpa olmak üzere iki kısımdır ve bağ dokusundan yapılmış bir kapsülü vardır. Kırmızı pulpanın süngerimsi yapısı dalağın kan depolamasını sağlar.

 

Dalak büzüldüğünde genel dolaşıma kan verir. İnsan veya hayvan hareket ettiğinde kanın hacmini koruyan dalaktır. Kedi ve köpeklerde bol miktarda kas lifleri bulunduğundan bunların kasılması ile birikmiş kan gerektiğinde dolaşıma atılır. Köpek-lerde yapılan birçok denemeler dalağın görevlerini anlamamıza yardımcı olmuştur. Dalağın fonksiyonları arasında lenfosit yapımı ve eritrosit yıkımı önemli bir yer alır. Bazı durumlarda dalağın kan yapma işlevi yeniden başlar.

 

Lenf düğümlerinin lenf dolaşımı için gördüğü süzgeç görevini karaciğer ile birlikte dalak da kana karışmış canlı ya da cansız cisim-cikler için görür. Bağışıklık olayında makrofaj denilen hücrelerden başka dalaktaki lenfositlerin de görevi vardır. Kandan gelen an-tijenik uyarı sonucu bir kısım lenfositler immunglobulin (İgm) imal eden plazma hücrelerine dönüşür.

 

Yani antikor yapımında görev alır.Dalağın büyümesine splenomegali, fazla çalışmasına hipersplenizm denir. Bazı karaciğer sirozlarında, sıtma, kala – azar gibi kronik infeksiyonlarda,, lösemi gibi kon hastalıklarında ve Hodgkin hastalığında dalak büyür ve genellikle kansızlığa neden olabilir. Bu gibi durumlarda dalağın çıkarılmasının yani splenektomi yapılma-sının yarar sağladığı görülmüştür. Ayrıoa trafik kazalarında yırtılan dalak iç kanamaya neden olarak insanın yaşamını tehlikeye sokkabilir. Derhal yapılacak bir dalak çıkarma ameliyatı, kazaya uğrayanın hayatını kurtarabilir.

 

Dalağın çıkarılması bütün önemli görevlerine karşın, yaşamın sürdürülmesine engel teşkil etmez. Yalnız küçük çocuk-larda yapılan splenektomilerden sonra özellikle pnömokok ve hemofilus influenza gibi kapsüllü bakteri enfeksiyonları tehlikeli olabilir.

kala-azar
Leishmania donovani parazitinin sebep olduğu yüksek ateş anemi dalak ve karaciğer lezyonları ile belirgin ağır enfeksiyoz hastalık.

DALAK BÜYÜMELERİ

 

Dalak büyümelerinin (splenomegali) nedenleri çok çeşitlidir; ama 3 grupta toplanabilir:

 

— enfeksiyon ya da asalak hastalıklarmdaki dalak büyümeleri;

 

— karaciğer ve kapı toplardamarı hastalıklarmdaki dalak büyümeleri;

 

— kan hastalıklarındaki dalak büyümeleri.

 

Dalak büyümesinin nedeni araştırılmadan önce, karnın sol geğrek bölgesi urları olasılıkları ayırdedilmeli, yani dalak büyümelerinin ayırıcı teşhisi yapılmalıdır.

 

Karnın sol bölgesinde  yer-alabilen 5 ur, büyümüş bir dalağı andırabilir:

 

— büyük sol böbrek;

 

— pankreas kuyruğu bozun-ları (yalancı kist); karaciğerin sol bölümünde (sol lobda) hacim artışı;

 

— sindirim sistemindeki, özellikle mide ve kaim barsak sol dirseğindeki ya da köşesindeki urlar;

 

— bazı mezenter kistleri.

 

Bazı hastalarda, bütün bu olasılıkların ayırd-edilerek dalak büyümesi teşhisinin konmasını, yalnızca tamamlayıcı muayeneler sağlar.

 

NEDENLER

 

Enfeksiyon, asalak ya da iltihap kökenli hastalıklardaki dalak büyümeleri

 

Nedeni ne olursa olsun, septisemiler (mikropların kan yoluyla bedene yayılması) dalakta yalnızca küçük bir büyümeye yol açar-lar. Bu büyüme ancak özenli bir muayeneyle ortaya çıkarılabilir.

 

Maltahumması

 

Maltahumması ( brüseloz), bazı hayvanlara (sığır, inek, koyun, keçi, v.b.) özgü bir hastalıktır; hayvanlarla uğraşan kişilerde (veteriner, hayvan yetiştirici, v.b.) rastlanabilir.

 

Bu hastalığa «terletici ağrılı ateş» de denir. Çünkü ateş, terleme ve ağrılarla gelişir.

 

Kalp içzarı iltihapları

 

Kalp içzarı iltihapları, özellikle Osler hastalığı ya da asivegen kalp içzarı iltihabı (kalp kapaklarının iltihaplanması söz konusudur), bir dalak büyümesine neden olabilir.

 

Dalak veremi

 

Organizmaya veremin yayılması sırasında dalağın hastalığa yakalanması, genellikle öteki organ (akciğer, karaciğer, beyin zarları) veremleriyle birliktedir. Bu, teşhise yardımcı olur.

 

Dalak büyümesinin tek başına olduğu durumlarda, veremin teşhisi oldukça güçtür.

 

Virüs kökenli hastalıklar

 

Bazı virüs kökenli hastalıklar dalak büyümesine yol-açabilir. Bunların baş-lıcası, ateş, anjin ve lenf düğümü büyümeleriyle gelişen enfeksiyöz mononükleozdur. Ayrıca kızamıkçık ve virüs kökenli karaciğer iltihabı, dalak büyümesi yapabilir.

 

Amiloyidoz

 

Tek başına ortaya çıkan ya da başka hastalıkları izleyen bu hastalık, bazı organlarda, özellikle dalakta amiloyit maddesi toplanmasıyla nitelenir.

 

Asalak kökenli hastalıklar

 

Bazı asalak kökenli hastalıklar da dalak büyümesi oluşturabilir.

 

Bazı dişi sivri sinekler (anofel) tarafından taşınan sıtma hastalığı, kan incelemesiyle anlaşılır. Bir kan damlasında (kalın damla denir) mikroskop altında sıtma etkeni olan asalak aranır. Tedavisi klorokinine dayanır. Kala-azar teşhisi, dalakta raslantıyla asalak bulunmasıyla konur.

 

Dalak büyümesine yolaçabilecek öteki asalak hastalıkları, Mısır gibi bazı ülkelerde sık görülen bilharziyaz, daha ender olarak da dalak köpek kistleridir (kist hidatik).

 

Tifo da bir dalak büyümesine yolaçabilir.

 

Kan hastalıklarındaki dalak büyümeleri Lenf düğümlerinin hastalanması

 

Dalak büyümesine lenf düğümlerinin hastalanması eşlik edebilir: Enfeksiyöz mononükleozda, Hodgkin hastalığında, dalak sarkomlarında, yaşlı kişilerde görülen süreğen lenfosit kökenli kan kanserinde, sarkoyidoz ya da Besnier-Boeck- Schaumann hastalığında (Kweim testiyle teşhis konur), Waldenström hastalığında bu durum görülür.

 

Miyeloyit dalak büyümesi

 

Dalak dokusundaki bir değişimle (metaplazi) nitelenir. Burada dalak, normalde kemik iliği tarafından yapılan maddeleri yapar; ama bu arada aynı kemik iliği, kan yapımı işlevini yitirerek bağdokusuna dönüşmüştür.

 

Alyuvar yıkımlı kansızlıklar

 

Başlıcası Minkowski – Chauffard hastalığı ya da kalıtımsal alyuvar yıkımı kökenli sarılıktır (kalıtımsal mikrosferitoz da denir). Ayrıca Akdeniz kansızlığı ya da öteki alyuvar kansızlıkları sayılabilir.

 

Karaciğer ve kapı toplardamarı hastalıklarmdaki dalak büyümeleri

 

Bunların başlıcalan, kapı toplardamarında, dalak toplardamarında kan basıncı artmasına yolaçan hastalıklardır. Herhangi bir nedenle kapı toplardamarına akamayan kanla dolan dalak büyür.

 

Başlıca nedenler şunlardır:

 

Karaciğer sirozu (özellikle alkolikliğe bağlı).

 

Virüs kökenli bir karaciğer iltihabını izleyen sirozlar.

 

Budd-Chiari sendromu (karaciğer toplardamarları trombozu); kalp dışzarı iltihapları; sağ kalp yetmezliği.

Trombozlar (doğum sırasında ya da doğumdan hemen sonra göbekten kapı toplardamarına yayılan enfeksiyonlar) ya da apandisit gibi karın içi organlarının ivegen iltihaplanmaları sonucu kapı toplardamarında önce bir iltihap (flebit), sonra tromboz (pıhtı) oluşumu.

Dalak dokusu beyaz ve kırmızı pulpa olmak üzere iki kısımdır ve bağ dokusundan yapılmış bir kapsülü vardır. Kırmızı pulpanın süngerimsi yapı-sı dalağın kan depolamasını sağlar. Dalak büzüldüğünde genel dolaşıma kan verir. İnsan veya hayvan hareket ettiğinde kanın hacmini koruyan dalaktır.

Kedi ve köpek-lerde bol miktarda kas lifleri bulunduğundan bunların kasılması ile birikmiş kan gerektiğinde dolaşıma atılır. Köpeklerde yapılan birçok denemeler dalağın görevlerini anlamamıza yardımcı olmuştur. Dalağın fonksiyonları arasında lenfosit yapımı ve eritrosit yıkımı önemli bir yer alır.

 

Bazı durum-larda dalağın kan yapma işlevi yeniden başlar. Lenf düğümlerinin lenf dolaşımı için gördüğü süzgeç görevini karaciğer ile birlikte dalak da kana karışmış canlı ya da cansız cisimcikler için görür. Bağışıklık olayında makrofaj denilen hücrelerden başka dalaktaki lenfositlerin de görevi vardır. Kandan gelen an-tijenik uyarı sonucu bir kısım lenfositler immunglobulin (İgm) imal eden plazma hücrelerine dönüşür. Yani antikor yapımında görev alır.Dalağın büyümesine splenomegali, fazla çalışmasına hipersplenizm denir.

Bazı karaciğer sirozlarında, sıtma, kala – azar gibi kronik infeksiyonlarda,, lösemi gibi kon hastalıklarında ve Hodgkin hastalığında dalak büyür ve genellikle kansızlığa neden olabilir. Bu gibi durumlarda dalağın çıkarılmasının yani splenektomi yapılmasının yarar sağladığı görülmüştür.

Ayrıca trafik kazalarında yırtılan dalak iç kanamaya neden olarak insanın yaşamını tehlikeye sokkabilir. Derhal yapılacak bir dalak çıkarma ameliyatı, kazaya uğrayanın hayatını kurtarabilir. Dalağın çıkarılması bütün önemli görevlerine karşın, yaşamın sürdürülmesine engel teşkil etmez. Yalnız küçük çocuklarda yapılan splenektomilerden sonra özellikle pnömokok ve hemofilus influenza gibi kapsüllü bakteri enfeksiyonları tehlikeli olabilir.

Web sitemizde; doktor, eczacı, ameliyatçı!!!! yok, beyaz önlüklü, yeşil önlüklü kişiler hiç yoktur.

Yorum Bırakın