Fesleğen

Fesleğen Baharatı

Fesleğen Faydaları
Fesleğen kokusu sivrisinek ve tahtakurularını kovmak içinde kullanılır.

Ufalanmış kuru fesleğen yaprağı koklanırsa, aksırtır, kronik koku almamayı giderir.

Fesleğen Çayı
Hekim önerisine göre kullanılır..

Çayı ile eziklere pansuman yapılması tüm Anadolu’da yaygındır.

Fesleğen Diğer İsimleri
Fesliyen, peslan, reyhanotu, ırıhan, rahan.

Fesleğen Esansı
Fesleğenin çiçekli dallarından su buharıyla damıtılarak elde edilen esans, idrar yollarını temizler, mide yatıştırıcı, gaz ve balgam söktürücü etkiler sergiler.

Fesleğen Ve Böcek Sokmaları
Taze fesleğenden yapılan lapa böcek sokmalarına sarılması yaygın inanıştır.

Fesleğen bu arada sivrisineği ve tahtakurusunu da huzura yak­laştırmaz. Bu sebeple pencerelere konur.
Ancak fesleğenli pencerelerin bir anlamı daha vardır: Anadolu’da penceresinde fesleğen olan evde gelinlik çağına gelmiş kız var demektir!
Ey hayatla sürekli nişanlı olanlar, siz siz olun, sakın fesleğenden uzak durmayın!

Fesleğen Aksi Tesirleri
Fesleğen hamilelere yasaktır.

Fesleğen Diğer İsimleri
Reyhan, İnhan, Peslan (Kurttutan köyü-Salihli), Feslan, Fesliyen, Fesi i kan.
Bileşimi; uçucu yağ, estragol, eugenol, lineol, thymol, camphor ve pinen.
Ballıbabagiller familyasındandır.

Fesleğen Tarihçesi
Ocimum, Yunancada “kokulu” demek olan özen’den geliyor. Basilicum ise “krala özgü” demek.
Eski Mısırlılar, Yunanlılar fesleğeni çeşitli amaçlarla kullanırdı, Romalılar için o aşkın simgesiydi. Hindistan’da O. sanctum türü, mutfakta kullanılışından çok dini açıdan önemliydi. Yunanlılar ondan kutsal su yapar ve sunağın önüne yerleştirirdi.

Tarihte sevdalılar sevdiklerine bir sap fesleğen verirse, sevdiklerinin kalbini sonsuza değin kazacağına inanırdı.

Fesleğen Botanik Bilgileri
10-40 cm boylarında, çok dallı, 2-6 cm uzunluğunda, çoğunluğu yeşil, bazıları şarabi, oval yaprakları olan; yaz aylarında genellikle beyaz, nadiren pembe, küçük çiçekler açan, bir yıllık (tropikal iklimde çok yıllık) otsu bir bitkidir.
1 50 dolayında çeşidi bulunur, iri yapraklısı, küçük yapraklısı, şarabi yapraklısı, şarabi yapraklı-dişli kenarlısı.

Fesleğen Yetiştiriciliği
Güneş ve yarı gölge yerleri, humusça zengin akıntılı toprakları sever. Bahçede ve saksılarda yetiştirilir.
Martta tohumları ekilir, nisan-mayısta yerlerine taşınır.

Türkiye’de Fesleğen
Evlerde genellikle, “çalı fesleğeni” de denen daha küçük, 1- 2 cm uzunluğunda yaprakları olan fesleğen cinsi (O. minimum) yetiştirilir. Ege köylerinde, yaz aylarında, hem sivrisinek-savar, hem de kısa ya da uzun süreliğine konukluğa gelmiş birinin önüne, saksıyla, tenekeyle, neyin içine dikildiyse onunla getirilip, kokması ve konuğun koklaması için şöyle bir sıvazlanarak bırakılan bir “hoş geldin” çiçeğidir.
Hindistan, tropikal Asya ve Pasifik adalarıdır. Ama bütün Akdeniz ülkelerinde olduğu gibi Türkiye’de de bolca yetiştirilir.

Fesleğen Ve Mutfak
Fesleğenin yapraklı dalları baharat olarak kullanılır. En uygun dönemiyse M’Hcıımo öncesidir.

Tercihen taze kullanılır, kurutulmuş fesleğen yaprakları lezzetini ve kokusunu hızla kaybederler.
Hoş kokulu, hafif baharlı ve başka hiçbir baharata benzemeyen bir lezzet.
Taze ya da kuru yapraklar nane gibi et, balık ve salatalara, başka kimi yemeklere eklenir.
Taze yapraklar gerektikçe genç sürgünlerle birlikte koparılır.

 

 

Fesleğen İnternet Yazıları

FESLEĞEN (Ocimum basilicum)

 

Yöresel adları; Fesliyen, peslan, reyhanotu, ırıhan, rahan

 

Drog adı; Basilici herba / tüm bitki (kök hariç)

 

Eterli yağ; Basilici aetheroleum

 

Toplama/kurutma :Çiçeklenme aşamasında yapraklar ve çiçekli bölümler toplanır, gölge ve havadar bir yerde kurumaya bırakılır. Daha sonra ince kıyılır ve hava almayan kaplarda saklanır.

Ama saksıda yetiştirilen bitkinin taze yaprakları her zaman kullanılabilir.

 

Bileşim: Linalool, ve Methylchavicol içerikli eterli uçucu yağ, Cineol, tanen ve flavonlar.

 

Bitki özsuyu, sinek ve böcek ısırıklarının tedavisinde doğrudan ısırılan bölgeye sürülerek kullanılır. Fesleğen ayrıca antibakteriyel özelliğe de sahiptir.

Fesleğenin lezzetli bir baharat olarak her mutfakta bulunması gereği de anımsanmalıdır.

 

Kullanım biçimi: Yarım veya bir tatlı kaşığı ince kıyılmış fesleğen, orta boy bir su bardağı dolusu kaynar derecede sıcak suyla haşlanır, üstü kapalı olarak 10-15 dakika demlendikten sonra süzülür. Günde 2-3 bardak içilebilir.

 

Fesleğen, genellikle tıpta  ve aynı zamanda yemeklik maksadıyla da kullanılır. Özellikle Fransa’da tüylü olarak 3 fut (90,4cm “1 fut = 30,4cm”dir) yüksekliğinde yetişir. Dalı, yayvan ve dörtgen biçimindedir, çiçekleri beyaz, yapraklar halka biçiminde dizilmiş sarmal şekildedir, üst tarafı toparlak ve gergin dallıdır. Yaprakların altı gri-yeşil ve siyah noktalı yağ hücreleri vardır. 1inç uzunluğunda ve 1/3inç genişliğindedir. Dokunulduğunda serinlik ve yumuşaklık hissi verir.

 

Farklı büyüklüklerde birkaç değişik şekilleri vardır. Yaprakları kokulu ve renklidir. Fesleğenin yaprakları çoğunlukla koyu yeşil renktedir. Kıvrık yapraklıdır ve çiçeklerinin kısa iğneleri vardır, kısa yapraklıdır ve kokusu rezeneye benzer.

 

Kimyasal Maddeler

 

Fesleğenler, farklı çeşitlerde olduğu gibi kokuları da farklıdır. Çünkü bu şifalı ot, diğerlerine oranla farklı bir sayıda temel yağlar içerir. Tatlı Reyhan’ın, eugenolden gelen güçlü bir karanfil kokusu vardır. Bu kimyasalın kokusu aynı karanfile benzer. Bu narenciyenin kokusu, limonlu reyhan ve misket limonuna benzer. Afrikan mavisi reyhanda keskin bir nane kokusu vardır. Çünkü içerisinde yüksek oranda camphene ve nane ruhu vardır. Meyan fesleğeni anethol içerir ve aynı meyanda bulunan anason kimyasalın verdiği meyanın kokusuna benzer. Ve bu sebeple kimi zaman fesleğene, anason fesleğeni de denilir.

 

Birçok fesleğeni kokusuyla birbirinden ayıran, oluşumunda yardımcı diğer kimyasal maddeler ve her bir fesleğen türüne özgü olan içeriği :

 

  • cinnamate (tarçınla aynıdır)
  • citronellol (citronella, sardunyalar ve güller)
  • geraniol (sardunyadaki gibi)
  • linalool (bir çiçek kokusu aynı zamanda kişnişteki koku)
  • methyl chavicol (tarhunun verdiği koku)
  • myrcene (defne ağacı, myrcia)
  • pinene ( adı üstünde, kimyasal olarak çam yağının verdiği koku)
  • ocimene
  • ocimene
  • terpineol

 

sağlık sorunları bakımından

 

fesleğen, rezene ve tarhun gibi, diğer aromatik bitkilere benzer. İçerdiği Estragole’nin fare ve sıçanlarda kanserojen ve teratogen olarak etkileri biliniyor. Şimdilerde insanlar üzerindeki etkileri, kemirgenler üzerinde 100 – 1000 arasında deney yapılarak, normal olan ve  beklenen sonuç alındı. fesleğenin, kanser riskini azalttığı keşfedildi.

 

Fesleğen, ballıbabagiller (Lamiaceae) familyasından Ocimum cinsini oluşturan tek yıllık ve genellikle ılıman bölgelerde yetişen bir bitki türleri.

Yemeklerde kullanılmak üzere tarımı yapılan fesleğenin kökeni Asya’nın dönenceler arasında kalan bölgelerine dayansa da, günümüzde yeryüzünün öteki ılıman bölgelerine de yayılmıştır.

Yetişkin fesleğenlerin boyları genellikle 20 ile 60 cm arasında değişir. Renkleri açık yeşilden koyu yeşile kadar değişen yaprakları yumuşak olup, bir ile beş cm arasında uzunlukta ve bir ile üç cm arasında genişlikte olurlar. Soğuğa karşı çok duyarlı olan fesleğen bitkisi, en çok sıcak, kuru ortamları sever.

Fesleğenin yemeklerde kullanımı

Kurutulmuş fesleğen

Hem taze, hem de kurutularak kullanılan fesleğen, pişirilerek ya da çiğ yenilen yemeklerde yaygın olarak kullanılır. Kendisi pişirildiğinde tadını çabuk yitirdiği için, genellikle yemeklere son anda katılır.

Türk yemeklerinde yaygın olarak kullanılan fesleğen, öteki Akdeniz ülkelerinin ve kökeninin dayandığı güney, güneydoğu Asya ülkelerinin (özellikle de Tayland) yemeklerinde de önemli yer tutar.

Yorum Bırakın